National awareness campaign about abortion stigma (in relation to the 25th anniversary of the Belgian abortion law): the final result.

In a previous post, I mentioned a national awareness campaign about abortion stigma I was working on with six Belgian photographers. It was organized by LUNA and IPPF Europe in relation to the twenty-fifth anniversary of the Belgian law concerning pregnancy termination in 2015. We have now finished the project and I’m proud to present you the result:




National awareness campaign about abortion stigma (in relation to the 25th anniversary of the Belgian abortion law).


The last months, I have been coordinating a project that perfectly combines my work in the arts with my interest and activism in sexual and reproductive rights. It is a national awareness campaign about abortion stigma, in relation to the twenty-fifth anniversary of the Belgian law concerning pregnancy termination in 2015.

The actualization of this law came after a very long period of feminist activism, public debate and outrage, political procrastination, catholic obstruction and even a short but precarious constitutional crisis. Nowadays, Belgium has a solid system of easy access to safe abortion up to 12 weeks of pregnancy which is covered by health insurance. Moreover, it is one of the three countries with the lowest abortion rates worldwide. Still, the taboo persists.

On April 3 2015, LUNA and IPPF Europe, two associations in the field of abortion care and sexual and reproductive rights, jointly organize an international conference about abortion stigma in Brussels, in relation to the twenty-fifth anniversary of the Belgian abortion law.

The primary aim of the conference is to introduce and discuss the issue of abortion stigma on several levels; the topic will be enclosed and highlighted from the perspective of women who had an abortion as well as from professionals working in abortion care. Furthermore, the prevalence and mechanisms of abortion stigma in different regional parts of the world will be discussed. Lastly, abortion stigma in Belgium will be tackled in relation to the 25-year old legislation, and a resolution with points for the (near) future in regard to abortion care will be presented to Minister of Health Maggie De Block. Thus, a current state of affairs in research and in practice will be given, which can be of interest for professionals, academics and activists as well as for people who are simply interested in this topic.

Speakers at the conference are dr. Anne Verougstraete, MD (Sjerp-Dilemma, VUB, Erasmus Hospital Brussels; chair woman), Vicky Claeys (IPPF Europe), prof. Piet Bracke (Dep. Sociology, UGent, Ghent), dr. Anu Kumar, PhD, MPH (Executive Vice President IPAS), Krystyna Kacpura (Executive Director Polish Federation for Women and Family Planning, ASTRA Network), Jon O’Brien (President Catholics for Choice) and Ann Furedi (Chief Executive BPAS).

Now, the campaign I came up with and organized for LUNA and IPPF, was inspired by the action “No More Names”, set up in 2012 by the English organization BPAS (British Pregnancy Advisory Service). Here, photos of various women were combined with the slogan “How do you call a woman who’s had an abortion ? Mother. Daughter. Sister. Friend. Abortion: no more names ” (more info can be found on

For our version we have retained the basic idea of the BPAS campaign. However, we did not work with professional models but instead launched a call to Belgian women who had an abortion and who agree to be photographed. This call coincided with the Global Day of Action for Access to Safe and Legal Abortion (Sept. 28th) and was immediately picked up by all important news outlets in Belgium. All portraits were taken by Belgian art photographer Charlotte Lybeer and a team of five young colleagues: Ulla Deventer, Eva Donckers, Vesna Faassen, Ingrid Leonard and Valentina Stellino. I am extremely grateful to these people for all their efforts and their commitment and I am stunned by the beauty and diversity of all the portraits.

At this moment, photographer and graphic designer Charlotte Boeyden is compiling the photos into an image, which will be combined with the slogan “25 years abortion law in Belgium – For your sister, your friend, your daughter, your colleagues, your mother“. This image will be distributed to the press and used for all activities around the conference organized in 2015.

If you like to know more about the conference and/ or the campaign, please visit the website! Facebook event page for the conference: here.

2015! News.

At the start of this new year, I felt that Popperola’s old graphic costume had gotten worn out a bit and that it could use a fresh touch. I hope you like the makeover!
Other news: I’ve started writing for dance music website Pulse Radio. So far, I’ve done a review of the ‘Cookies Vol. 3’ compilation EP from Terminal M, a review of ‘Unknown Landscapes Vol. 2′, Christian Wünsch’ mix compilation for Pole Group, and an interview with Boris Werner. There’ll be more this year, so keep an eye on the site!

Bespreking: Party 10 Days Off: The Last Waltz (Day 10) met o.a. Magnus, Ed & Kim, CJ Bolland & Raphaël, Darren Emerson, Pierre & Trish, 27/07/2014, Vooruit, Gent (B.)

Ed-KimHet doek is na twintig edities uiteindelijk gevallen voor 10 Days Off, het Gentse dance-evenement dat de clubcultuur op haar best celebreerde. Steeds samenvallend met de befaamde Gentse Feesten, leverde het atypische festival tien opeenvolgende clubnachten met sterke namen, een gevarieerd aanbod en een zeer aangename sfeer. Ooit was het pionierswerk, nu is het voorbijgestreefd door dancefestivals die op een duidelijk rockleest zijn geschoeid. Ik maakte (een deel van) het afsluitende, negentien uren durende feest mee in de Vooruit en schreef er een stuk over voor het blad Gonzo Circus, dat je HIER kan lezen!

Review: Slam – “Rotary/ Catacoustics”; Funk D’Void & Dave Tarrida – “Data Reader EP”; Erdbeerschnitzel – “The Ample Waters”; Frits Wentink – “Family Dinner EP; Local Suicide – “We Can Go Everywhere”

SOMA400_Slam_RotaryCatacoustics_CoverArtworkWebSince the early 1990s, a steady stream of select house and techno wells out of the Scottish city of Glasgow. The most substantial fountainhead has been Soma Quality Recordings, co-founded by techno household name Slam. Recently Soma presented its 400th release, which was reserved for the duo that established the label. The ep consists of two solid tracks, both clearly illustrating techno’s implied functionality. The steady pounding in “Rotary” is wrapped up in a menacing analogue synthesizer sound supplemented with hi-hats and sweeps while “Catacoustics” is much deeper, using bells, rattles and low bass to an entrancing effect. As this momentous release is a prelude to a new album by Slam, scheduled for October, we can rest assured Soma will continue to play their authoritative role in the scene.

DruckA producer closely associated with Soma and originally hailing from Glasgow as well is Funk D’Void. A while ago, he has teamed up again with Dave Tarrida, yet another Scotsman with years of experience producing music, for a release on the latter’s fresh label Autofake. The fun they had while working on this “Data Reader EP” is apparent and the result is a set of three coarse, raw, flipping acid tracks. Take for instance “Glow Blob”: a little mean dance machine that shoots off noises and samples in all directions while rolling firmly forward. The title track in turn, can easily be described as timeless, prototypical acid techno. Lastly, the raucous, over-the-top stomper “Discontinue” gets a rework by upcoming Spanish producer Miki Craven, who transforms it into an atmospheric cut not unlike most of Funk D’Void’s solo work.

dsr-h8-AAfter Dutch imprint Delsin went for a more house-orientated series of eps last year and brought out the superb “Cushion” by Erdbeerschnitzel, they are now pushing an equally exciting follow-up. It contains all the necessary ingredients for an Erdbeerschnitzel taste: intricately woven layers of sound, samples and instrumentation, an over-all slow tempo, an organic feel despite the use of software, several catchy melodies and a decent funk groove. These are true summer tunes; listening to the title track “In Ample Waters” will induce every house aficionado a similar feeling as a kid getting an ice cream on a hot day in June. The beauty of “Never Tilt” is in its artisanship of melodic structuring, a characteristic which is also present in the soft-paced and soulful “Yet Unfulfilled”, the only track on the record that includes vocals. The German once again delivers a work of real flair that’ll be on my playlist for the warm months to come.

HEIST005-1440Like Delsin, Heist Recordings is proudly based in Amsterdam. It is, of course, a much younger label run by the house outfit Detroit Swindle, but Heist has already got a fair share of attention with a few exceptionally strong releases. Its fifth ep is by fellow townsman Frits Wentink (actually Steve Mensink), a newcomer who holds a degree in Audio Design and who  is gaining status rapidly thanks to some decent production work on labels suchs as Triphouse, Shipwrec and Darko Esser’s Wolfskuil as well as to many club performances. This “Family Dinner EP” is in fact typical Frits Wentink material. Case in point is “Ligament” which has a heavy-thumping beat as a basis and gets its groove from a recurring filtered sample with a jazzy feel as well as a soulful vocal cut. “IF I Was To Gravy You’ is composed of similar elements and “Shrewd”, in turn, is an awesome garage house track, characterized by an even more efficient groove, very catchy synth lines and a cut-up vocal sample. Dutch singer Loes Jongerling, with whom the producer has worked before, contributes to “Sauce”. The piece has been built up around her voice, heavy percussive beats and some warm synth touches. All in all, Frits Wentink indeed confirms the buzz and Heist was right to sign him to their roster.

BAP032_Local_Suicide_-_We_Can_Go_Everywhere_CoverArtLastly, a promising debut comes from the Berlin-based German-Greek duo Local Suicide (Brax Moody and Vamparella) on the stylish label Bordello A Parigi, an enterprise from Rotterdam that specializes in vintage music as well as cinema and fashion. Both members of Local Suicide are very active in the music scene and have already established quite a reputation so this ep was long due. You’ll get the original version of “We Can Go Everywhere”, a catchy and poppy tune with clear influences form Italo disco and Balearic house that locks into your head right away, as well as three remixes. The Swiss from In Flagranti give it a live sounding esthetics by means of a funky bass line and some drums, while Mexican dandy Iñigo Vontier chooses an electroclash roll to emphasize the potential the track has for peak time use. Finally, Richard Rossa’s version is more of an electro disco dub that works perfectly. And now please excuse me because I have to get into these high-heeled dancing boots!

Slam – “Rotary/ Catacoustics” is out on Soma Quality Recordings since June 9th

Track list:
1. Rotary
2. Catacoustics

Funk D’Void & Dave Tarrida – “Data Reader EP” is out on Autofake since May 30th

Track list:
1. Data Reader
2. Glow Blob
3. Discontinue
4. Discontinue (Miki Craven Remix)

Erdbeerschnitzel – “The Ample Waters” will be out on Delsin on July 7th

Track list:
1. The Ample Waters
2. Never Tilt
3. With Level Hopes
4. Yet Unfulfilled

Frits Wentink – “Family Dinner EP” will be out on Heist Recordings on July 7th

Track list:
1. Schrewd
2. Ligament
3. Sauce feat. Loes Jongerling
4. If I Was To Gravy You

Local Suicide – “We Can Go Everywhere” will be out on Bordello A Parigi on June 24th

Track list:
1. We Can Go Everywhere
2. We Can Go Everywhere (In Flagranti Remix)
3. We Can Go Everywhere (
Iñigo Vontier Remix)
4. We Can Go Everywhere (Richard Rossa Remix)

Tentoonstellingsbespreking: “The Way of the Shovel: On the Archaeological Imaginary in Art” – Museum of Contemporary Art, Chicago, Ill. (US)

Het is nagenoeg twee jaar geleden dat Dieter Roelstraete het Antwerpse M HKA inruilde voor het Museum of Contemporary Art te Chicago, waar hij nu de post van Manilow Senior Curator bekleedt. Roelstraete (geb. 1972) studeerde filosofie te Gent, was auteur en later hoofdredacteur bij het gespecialiseerde blad AS/ Andere Sinema en werd in 2003 curator in het voornoemde M HKA. Zijn overstap naar het Amerikaanse instituut genereerde indertijd – terecht – behoorlijk wat persaandacht. Over hoe het de man verder verging in de V.S. hoorden we in België echter vrijwel niets. Daarom belicht ik hier Roelstraetes eerste, eigen tentoonstelling in het Museum of Contemporary Art, die nog tot een maand geleden te zien was.

De expositie, die was getiteld “The Way of the Shovel: On the Archaeological Imaginary in Art”, ging terug op een thematiek waarmee de curator zich al een poos bezig hield; hij publiceerde er in 2009 een essay over in E-Flux Journal en met “The Archeologists”in de Ursula Blickle Stiftung te Kraichtal, Duitsland, kreegde show in het MCA al een soort kleine pilot. In het voornoemde essay vertrok Roelstraete van de vaststelling dat aardig wat hedendaagse kunstenaars op één of andere manier een preoccupatie met historiografie delen. Hierbij staat herinnering centraal: een kunstwerk kan hetzij een onderwerp in herinnering brengen en het niet-vergeten stimuleren, hetzij over de herinnering (aan iets) als zodanig gaan.

Roelstraete ziet hiervoor verschillende redenen, zoals de maatschappelijke tendens om te leven in het nu, alsook een significante teruggang in geschiedkundige kennis bij vele mensen. Maar twee recente gebeurtenissen die de loop van de geschiedenis radicaal veranderden, zijn cruciaal in dit hernieuwde, historiografische denken van kunstenaars, namelijk de val van de Berlijnse muur in 1989 en de aanslagen van 9/11. Dat laatste keerpunt ontkende overigens meteen Francis Fukuyama’s gezwollen stelling dat de geschiedenis aan haar einde zou zijn gekomen. Door grote, al dan niet bescheiden verhalen uit het verleden te behandelen, zijn een aantal kunstenaars in staat om de doem der vergetelheid terug te dringen. Dat resulteert in het schrijven van Geschiedenis in het meervoud, met een kleine ‘g’.

Eén van de werkwijzen hiertoe is het graven (in ruime zin begrepen), een activiteit die rechtstreeks verwijst naar de archeologie. Daarenboven is het archeologische graafwerk een rijke metafoor voor het verwerven van kennis: wie curieus is, graaft in een universeel of persoonlijk verleden (geschiedkunde, archiefonderzoek of detectivewerk), in iemands onderbewuste (psychoanalyse) of in eender welk onderwerp (het “in de diepte gaan”). Zodoende werd het spitten het hoofdmotief van Roelstraetes tentoonstelling. Verder speelt een connotatie van schatten jagen mee, wat door het museum werd onderstreept door een originele aankondigingcampagne. Deze bestond uit grote affiches met een kraslaag zoals bij populaire kansspelen; voorbijgangers konden bijvoorbeeld aan de bushalte hun nieuwsgierigheid botvieren door wat te gaan krabben.

Nu is er uiteraard al wat (letterlijk) afgegraven in de recente kunstgeschiedenis, en dan vooral in de jaren 1960-1970, zoals door Walter De Maria, Dennis Oppenheim, Alice Aycock, Carl Andre, Michael Heizer en Robert Smithson. Zelfs Claes Oldenburg waagde zich aan het creëren van een kuil in het New Yorkse Central Park (1967). Maar een gegraven gat als negatieve ruimte, als antimonument of als geologische interventie valt haast volledig buiten het tentoonstellingsconcept en dus vielen dergelijke werken (of de documentatie ervan) niet te zien in het MCA. Robert Smithson is evenwel op een andere wijze aanwezig, met name als cultfiguur – volgens de curator opereerde Smithson overigens deels als kunstenaar, deels als archeoloog maar telkenmale als zoeker – van een nieuwe generatie kunstenaars, zoals merkbaar is aan een reenactment van Tony Tasset als de legendarische earth artist, aan “Wrong Way to Spiral Jetty” van de in Brussel werkende Canadees Zin Taylor of aan “Passaic Is Full of Holes” van Joachim Koester.

Maar helemaal aan het begin van de tentoonstelling trof de bezoeker documentatiemateriaal van het researchproject “Shifting Grounds: Block 21 & Chicago’s MCA” van Pamela Bannos, dat Roelstraetes ideeën via ampel invalshoeken benadert. Bannos’ onderzoek richtte zich op de historiek van het stuk land en het stadsgedeelte van Chicago waar zich momenteel het Museum of Contemporary Art situeert. Het bleek een hoogst fascinerend relaas, zelfs voor mensen van buiten de stadsregio.

In de eerste expositieruimte suggereerde een foto van Stan Douglas eveneens een archief – het ging immers om een beeld van het interieur van een tweedehands boekenwinkel in Vancouver. In deze context kon in dit beeld de dispositie van het materiële graafwerk naar een intellectuele variant worden gelezen. Door deze verschuiving verwerd deze setting in zekere zin tot een archeologische site. De eerder aangehaalde notie van het schatten jagen was hier zeker van toepassing – wie weet hoeveel gedrukte kostbaarheden Douglas en anderen hier al hebben gevonden?

Mark Dion, “Concerning the Dig” (2013). © de kunstenaar en Tanya Bonakdar Gallery, New York. Foto installatiezicht: Nathan Keay, © MCA Chicago.

Mark Dion, “Concerning the Dig” (2013). © de kunstenaar en Tanya Bonakdar Gallery, New York. Foto installatiezicht: Nathan Keay, © MCA Chicago.

Daartegenover staat dus het reële opdelven, wat in dezelfde zaal werd opgeroepen door “Concerning the Dig” (2013) van Mark Dion: een (re)constructie van wat men in een werkbarak van een archeologische site zou kunnen terugvinden: rekken vol gereedschap, schoppen, spades en houwelen, een bureau, een schap met boeken, een kapstok en zo meer. Cyprien Gaillard vertrok eveneens van graafinstrumenten; in zijn geval van een zwaarder kaliber. Zijn “What It Does To Your City” uit 2012 bestaat uit een reeks metalen ‘tanden’ van graafwerktuigen die in de Californische woestijn werden ingezet. Deze onderdelen werden statig in individuele, glazen vitrines op sokkels gepresenteerd, waardoor het overkomt alsof de instrumenten der archeologie – en daarmee de act en zelfs de discipline an sich – onderwerp zijn geworden van een paradigmatisch bedrijven van archeologie en zelf werden tentoongesteld.

Michael Rakowitz behandelde dit op een geheel andere wijze en wel door middel van een ingenieus geheel van tekeningen, een installatie met objecten en een geluidstrack. Centraal in zijn “The Invisible Enemy Should Not Exist” (2007) staat de archeologische vondst van de befaamde Isjtarpoort in Bagdad die ongeveer honderd jaar geleden naar het Pergamonmuseum te Berlijn werd verscheept. Enkele decennia later werd het bouwwerk gereconstrueerd in de Irakese hoofdstad. Dit gegeven wordt gecombineerd met het verhaal van archeoloog en amateur-rockmuzikant dr. Donny George. Hij is het bekendst als de voormalige directeur van het Nationaal Museum van Irak die na de Amerikaanse inval in Bagdad in 2003 ijverde voor het opsporen en restitueren van ongeveer 7000 kunstvoorwerpen die werden geroofd en verdwenen zijn gedurende die woelige maanden.

Michael Rakowitz, detail van “The Invisible Enemy Should Not Exist” (2007-heden). © de kunstenaar en Lombard Freid, New York. Foto installatiezicht: Nathan Keay, © MCA Chicago.

Michael Rakowitz, detail van “The Invisible Enemy Should Not Exist” (2007-heden). © de kunstenaar en Lombard Freid, New York. Foto installatiezicht: Nathan Keay, © MCA Chicago.

Naast de tekeningen was er dan ook een lange tafel te zien met daarop nabootsingen van verloren geraakte items uit het Irakese museum vervaardigd met afval uit Bagdad en krantenpapier waarop hier en daar berichtgeving omtrent de leegroof van het instituut te lezen viel. Ieder object kreeg een label mee met informatie over het origineel en over zijn verdwijning. De kunstenaar creëerde trouwens voor de momenteel in Museum M te Leuven lopende expositie “Ravage: Kunst en Cultuur in Tijden van Conflict” ook een replica van de Isjtarpoort in afvalmateriaal.

Ook Rakowitz’ installatie was in feite een knooppunt van heel wat inhoudelijke lijnen van het tentoonstellingsconcept. De museale display van archeologische artefacten is daar één van. Het museum is natuurlijk eveneens een vorm van archief – hoewel de eerder genoemde Robert Smithson het afdeed als een waar mausoleum. Onder meer ook de kunstwerken van Simon Starling en Jean-Luc Moulène in deze expositie gingen in op het archeologische object en de politiek van musea en collecties.

Een laatste categorie bracht kunstwerken samen die het spitten in het onderbewuste door middel van de psychoanalyse als motief hadden; een aardige anekdote daarbij is het feit dat Sigmund Freud zelf een verzamelaar was van antiquiteiten. Jammer genoeg was het net in dit gedeelte dat niet alle opgenomen keuzes diep genoeg onder het oppervlak gingen. Zo maakte Shellburne Thurber een reeks foto’s van interieurs van psychologenkabinetten – allen met de obligate bibliotheek en met her en der kleine kunstvoorwerpen.

Zoals geweten hield Roelstraete zich gedurende een lange periode hoofdzakelijk bezig met filmkunst en het verbaast daarom niet dat “The Way Of The Shovel” naast een filmprogramma best veel videowerken bevatte. Daarbij was onder andere het beklemmende “Lénine en Pensant” uit 2005 van de Belgische Sophie Nys waarin ze in vuil zwart-wit het hoofd van het grootste Lenin-beeld in de voormalige USSR filmde (in een gat in Oost-Siberië; dat hoofd was overigens het enige voltooide deel van het monument). Over deze beelden synchroniseerde ze een dialoog uit de jaren 1920 tussen Lenin en de vergeten communistische vrouwenrechtenactiviste Clara Zetkin.

Sophie Nys Lenine en pensant

Sophie Nys, still uit “Lénine en pensant” (2005). © de kunstenaar.

“The Way Of The Shovel” was dus thematisch een erg overdadige tentoonstelling. Roelstraete deed een goede poging om toch een minimale afbakening te maken. De catalogus, die van een hoge kwaliteit is, helpt hierbij terdege en ook de ter plaatse beschikbare audiogids was erg waardevol. Maar door die redundantie omvatte de expositie al bij al ook bijzonder veel kunstwerken en hoewel ze subthematisch geordend en geinstalleerd waren, gaf dit een somptueuze impressie. Dat irriteerde soms lichtjes, temeer door de relatief beperkte grootte van de voorhanden ruimtes. Anderzijds paste dit weer in de opzet van graven, wroeten en zoeken in de massa.

Hoe dan ook bewees de Manilow Senior Curator dat hij in het MCA op zijn plaats is en ongetwijfeld nog meer in petto heeft voor de Windy City.

Tentoonstelling: “to traffic” – De Romaanse Poort, Leuven (B.)

Vandaag opende in De Romaanse Poort te Leuven “to traffic“, een tentoonstelling met werken van docenten van SLAC/ Academie Beeldende Kunst Leuven, in samenwerking met Expo Leuven. De coördinatie was in handen van Quinten Ingelaere, Beatrijs Albers en Annemie Verbeek. Voor deze expositie – die nog loopt tot 19 april 2014 – werd ik gevraagd om een begeleidende tekst te schrijven, die ik hierbij meegeef.

'Vulcano', (c) Leentje Vanharen

‘Vulcano’, (c) Leentje Vanharen


ONDER het Engelse woord traffic wordt tegenwoordig in de eerste plaats verkeer als de continue flux van voetgangers en voertuigen over land, op zee of in de lucht verstaan. Het moet gezegd: alle systemen die daartoe werden ontwikkeld, zij het op spontane wijze of met een doordachte planning, vormen een overmatige, expansieve demonstratie van het menselijke kunnen. Niettemin werpt dit steeds meer gecompliceerde vraagstukken van allerhande aard op en wordt een onophoudelijke druk gecreëerd op de mens zelf en op zijn globale habitat.

Maar er is ook andersoortig verkeer, zoals van informatie en data. Een technomaatschappij als de onze voorzag hiertoe eveneens netwerken waar bestendige acceleratie en vermeerdering van opslagcapaciteit inherent zijn. Verder draagt het werkwoord to traffic nòg een betekenis in zich waaraan het Nederlandse zelfstandige naamwoord trafiek gerelateerd is, namelijk het economisch verkeer van goederen en zelfs van geobjectiveerde personen: handelswaar, edelmetaal, vrachtgoed, smokkelwaar, wapens, drugs, vluchtelingen, jonge seksslavinnen… Hoewel de connotatie oorspronkelijk neutraal was, wordt nu met het woord vooral een context van illegaliteit en criminaliteit gesuggereerd.

Enigszins geromantiseerd spoort dit met wat ik altijd als de meest ideale manier van het ervaren van een kunstwerk heb beschouwd: als een heimelijke ontmoeting gevolgd door een sluikse uitwisseling – zij het in beslotenheid of temidden van een mensenmassa. Zo’n verbintenis doet misschien wel wat denken aan een bezielde, verboden liefde; in een volstrekt exclusief verbond, ingebed in een omgeving vol symbolen en rituelen en inderdaad geregeld gepaard gaand met weerstand, wordt onderhands één en ander uitgewisseld. Geen enkele andere partij kan deze verstandhouding delen.

Dat wordt overigens verondersteld in een cultuurtheorie die wordt benoemd met de Angelsaksische alliteratie reader-response. Volgens deze leer wordt er steeds een individuele transactie aangegaan tussen de tekst of het kunstwerk aan de ene en de lezer of toeschouwer aan de andere kant. Die laatste brengt vanuit zijn of haar specifieke achtergrond impulsen aan die mee betekenis genereren in samenspraak met wat door het kunstwerk wordt aangeleverd. Het maakt dat er ultiem zoveel interpretaties zijn als lezers of toeschouwers en dat het voornaamwoord ‘ik’ in een tekst steeds opnieuw wordt vervolmaakt door iemand anders. “Je est un autre”.

En dat brengt ons bij Arthur Rimbaud, de negentiende-eeuwse recalcitrante dichter-ziener. Rimbaud was een vlot gebruiker van allerhande verkeersmiddelen, hij was immers een geroutineerde reiziger. Daarenboven verstrekte hij zijn publiek trips naar het onbestemde, bijvoorbeeld op een dronken schip, naar een droomwereld die een visionaire schrijftaal vereiste. Althans, totdat hij rond zijn eenentwintigste het schrijverschap opgaf en zijn magistrale oeuvre voleindigde, daarmee talloze ambitieuze tienerscribenten na hem tot absolute frustratie drijvend.

Wel, na die cesuur en nog een aantal omzwervingen over het Europese continent werd Rimbaud trafiqueur in Abessinië (het huidige Ethiopië), hoofdzakelijk via legale wijze in kwaliteitskoffie maar ook wel eens van wapens en roesmiddelen. Al in zijn prozagedicht ‘Solde’ uit zijn laatste bundel ‘Illuminations’ had de vermaledijde poëet werkelijk alles verkoopbaar gesteld, voortdurend “À vendre” roepend. Zelfs datgene dat in feite niet te verhandelen viel: van wilde wensen van de massa tot perfecte betoveringen alsook net die heerlijkheden en verderfelijkheden die hij zijn lezers altijd had willen van de hand doen. “l’Occasion, unique, de dégager nos sens!

Uiteraard leest iedereen er in wat hij of zij wil – van een met metaforen gekleurde autobiografische noot tot een marxistische aanklacht – maar wat mij betreft bevestigt ‘Solde’ op een cynisch-ironische toon de idee der transactie dat in kunst vervat zit. En met die aanname sluit ik dus mijn overeenkomst af met de tekst – we maakten een deal en realiseerden betekenis.